Print

Doctors and providers who treat this condition

  

Dla dzieci: Branie insuliny (insulin)

Glukoza jest paliwem, które organizm otrzymuje z pożywienia i przerabia na energię. Aby móc korzystać z tego paliwa, organizm potrzebuje substancji zwanej insuliną. Problem polega na tym, że organizm nie wytwarza insuliny, która jest mu potrzebna. Brakującą insulinę trzeba uzupełnić. Nie można brać insuliny w tabletkach, ponieważ żołądek by je zniszczył. Insulina musi być więc podawana w postaci zastrzyków. Na początku zastrzyki insuliny mogą się wydawać czymś okropnym. Ale nie masz się co martwić, otrzymasz pomoc od rodziców i od zespołu lekarskiego. Pokażą Ci, jak robić sobie samemu zastrzyki insuliny.

Boy filling syringe with insulin.

Nerwowość jest normalna

Robienie sobie zastrzyku z insuliny po raz pierwszy może trochę przerażać. Możesz się bać, że zastrzyk będzie boleć, albo że się w czymś pomylisz. Nerwowość w takich sytuacjach jest czymś normalnym. Większość cukrzyków boi się na początku robienia sobie zastrzyków z insuliny. Nawet Twoi rodzice byli pradowpodobnie zdenerwowani, gdy po raz pierwszy robili Ci zastrzyk, Ale po paru razach nabrali wprawy. Dzięki praktyce Ty też nabierzesz wprawy w robieniu sobie zastrzyków. I w niedługim czasie nie będziesz się w ogóle ani denerwować, ani bać!

Rodzaje insuliny

Są różne rodzaje insuliny. Rodzaje, któych będziesz używać, to:

  • Insulina szybko działająca (fast-acting insulin). Insulinę szybko działającą podaje się z posiłkami (musisz coś zjeść w przeciągu15 minut od pobrania).

  • Insulina o pośrednim czasie działania (intermediate-acting insulin). Insulina o pośrednim czasie działania zaczyna działać później niż szybko działająca. Natomiast dłużej pozostaje w kwiobiegu.

  • Insulina długo działająca (long-acting insulin). Insulina długo działająca pomaga zagwarantować, że w krwiobiegu jest przez cały czas odrobina insuliny. Innymi słowy, pomaga trzymać pod kontrolą poziom cukru we krwi.

Czasami różne rodzaje insuliny są mieszane i brane równocześnie. Zespół opiekujących się Tobą lekarzy doradzi Ci najlepszą opcję.

Korzystanie ze strzykawki

ZAWSZE sprawdzaj poziom cukru przed wstrzyknięciem insuliny. Odczyt poziomu cukru pomoże Ci zdecydować, ile insuliny masz wziąć. Podczas robienia zastrzyku pamiętaj, że należy wkłuć się w tłuszcz bezpośrednio pod skórą. Większość cukrzyków korzysta ze strzykawek. Aby wykonać zastrzyk przy pomocy strzykawki, postępuj wg poniższych zaleceń:

Krok 1: Przygotowanie

  • Zbierz wszystko w jednym miejscu. Będziesz potrzebować:

    • Nowej strzykawki

    • Insuliny

    • Chusteczek nasączonych alkoholem

    • Specjalnego pojemnika do wyrzucenia zużytej igły (pojemnik na ostre odpady). Rzeczy te można kupić w aptece lub w specjalistycznym sklepie z artykułami medycznymi. Można też wykorzystać dowolny inny pojemnik odporny na przebicia z zakrętką, jak np. butelka po płynie do prania.

    • Kogoś z rodziców, nauczyciela lub innego dorosłego, który będzie przy Tobie

  • Umyj ręce. Użyj mydła i ciepłej wody.

  • Wyczyść buteleczkę z insuliną. Przetrzyj górną. gumową część buteleczki chusteczką nasączoną alkoholem.

  • Przygotuj insulinę. Jeśli stosujesz insulinę mętną (nie klarowną), delikatnie przetocz fiolkę między dłońmi około 20 razy. Fiolką nie należy potrząsać. Nie stosuj też zimnej insuliny. Jedną z fiolek utrzymuj w temperaturze pokojowej, a resztę przechowuj w lodówce.

Krok 2: Przygotowanie strzykawki

  • Wyjmij strzykawkę z opakowania.

  • Zdejmij nasadkę z igły.

  • Wciągnij do strzykawki powietrze. W tym celu odciągnij tłoczek wstecz. Odciągnij tłoczek do oznaczenia (linii) z liczbą jednostek insuliny, które chcesz wstrzyknąć. UWAGA: Oznaczenie na strzykawce najbliżej igły to 0 (nie 1).

  • Wstrzyknij powietrze do fiolki z insuliną. Jedną ręką przytrzymaj fiolkę na płaskiej powierzchni. Drugą ręką uchwyć pionowo strzykawkę. Powoli naciskaj na tłoczek, aby wstrzyknąć powietrze do fiolki. (wtłaczanie powietrza ułatwia wyciąganie insuliny.)

  • Obróć strzykawkę i fiolkę do góry nogami. Igła ma się znajdować w korku. Strzykawka i fiolka mają być w takim położeniu, by fiolka była na górze, a strzykawka pod spodem. Uważaj, by nie zagiąć igły podczas przechylania fiolki z insuliną.

  • Wciągnij insulinę do strzykawki. Czubek igły musi być poniżej poziomu insuliny w fiolce. Może zajść potrzeba niewielkiego wysunięcia igły. (chodzi o to, by powietrze nie przedostało się do strzykawki.) Powoli odciągnij tłoczek, by zaczerpnąć liczbę jednostek insuliny, które chcesz wstrzyknąć.

  • Sprawdź, czy nie ma pęcherzyków powietrza. Delikatnie stuknij strzykawkę, gdy igła bedzie jeszcze w korku. Pęcherzyki powietrza przeniosą się do górnej części strzykawki. Delikatnie pchnij tłoczek, aby pęcherzyki powietrza powróciły do fiolki. (innym sposobem na pozbycie się pęcherzyków powietrza jest powolne wtłoczenie całości insuliny do fiolki i ponowne jej wciągnięcie do strzykawki. Tym razem jeszcze delikatniej odciągaj tłoczek, by nie dopuścić do powstania pęcherzyków.)

  • Wyciągnij igłę z fiolki z insuliną.

Krok 3: Wykonywanie zastrzyku

  • Oczyść miejsce zastrzyku. Przetrzyj chusteczką nasączoną alkoholem obszar skóry, na którym będziesz robić zastrzyk. Poczekaj, aż obeschnie. Jeśli skóra będzie mokra od alkoholu, zastrzyk zapiecze.

  • Uchwyć kawałek skóry (ok. 2,5 cm) palcami. Pomoże to zapobiec wykonaniu zastrzyku domięśniowego. Zastrzyki domięśniowe bywają bolesne.

  • Wkłuj igłę. Wkłuj igłę w skórę tak, jak pokazywał Ci lekarz z zespołu. Pamiętaj też o wkłuciu się pod odpowiednim kątem. Wepchnij igłę tak głęboko, aż będzie niewidoczna.

  • Wstrzyknij insulinę. Powoli naciskaj na tłoczek, aż strzykawka się opróżni. Przed wyciągnięciem igły policz do 5.

Krok 4: Wyciąganie igły

  • Wyciągnij igłę ze skóry.

  • Patrz, czy z miejsca wkłucia nie wycieka insulina lub krew. Jeśli pojawi się krwawienie, zatamuj je przy pomocy kulki z waty lub chusteczką higieniczną. Jeżeli wycieka insulina, zapytaj podczas kolejnego spotkania w grupie lekarkiej o poprawność Twojej techniki wstrzykiwania.

Krok 5: Po wykonaniu zastrzyku

  • Umieść strzykawkę bezpośrednio w pojemniku na ostre odpady. Nie odkładaj jej gdzie popadnie. Nie zakładaj osłonki na igłę. Nigdy nie wyrzucaj strzykawki razem z odpadami domowymi. Ktoś z wywożących śmieci mógłby się ukłuć igłą.

  • Pamiętaj, by zjeść posiłek w przeciągu 15 minut po wstrzyknięciu insuliny o szybkim działaniu (rodzaj stosowany przed posiłkami).

Stosowanie penów z insuliną

Aby podać sobie potrzebną insulinę, możesz skorzystać z pena. Peny do zastrzyków są bardzo podobne do długopisów. Podobnie jak zwykły długopis ma tusz, tak pen z insuliną ma zasobnik insuliny. Za każdym wstrzyknięciem insuliny, na pen dokręcana jest nowa igła. Podczas zastrzyku insulina jest dozowana z czubka igły, podobnie jak tusz w długopisie podczas pisania. Są różne rodzaje penów z insuliną. Zespół opiekujących się Tobą lekarzy doradzi Ci najlepszy model. Pokażą Ci również, jak korzystać z pena. 

Wkazówki dla użytkowników penów

  • Przed zastrzykiem umyj ręce i przeczyść miejsce wkłucia wodą z mydłem lub chusteczką nasyconą alkoholem. Pomoże to zapobiec zakażeniu (getting infected).

  • Z każdym zastrzykiem stosuj świeżą igłę.

  • Nigdy nie pozostawiaj igły w penie, gdy z niego nie korzystasz.

  • Przed zastrzykiem stuknij igłę koniuszkiem palca w celu zlikwidowania pęcherzyków powietrza. Następnie przetestuj pen wciskając do końca przycisk wstrzykiwania. W tym momencie z igły powinna wydostać się insulina. Jeśli to nie nastąpi, sprawdź ponownie, czy nie ma pęcherzyków powietrza. Ponownie wykonaj test. Jeśli po trzech próbach nie będzie widać insuliny, wymień igłę.

  • Wciśnij przycisk do końca. Następnie policz do 10 podczas wstrzykiwania (podawanie insuliny przez pen trwa dłużej niż za pomocą strzykawki).

Schładzanie

Schłodź, a nie zamrażaj! Przechowywanie insuliny w lodówce — nie w zamrażarce — to jedna reguła dotycząca przechowywania insuliny. Kilka innych reguł, które powinieneś znać:

  • Insulinę należy wykorzystać przed datą ważności na fiolce. Podobnie jak żywność, insulina może się zepsuć! Zapytaj lekarzy z zespołu, kiedy należy wyrzucić fiolkę z insuliną. (Użytkownicy penów zobaczą datę ważności na opakowaniu.)

  • Insulinę i sprzęt do wykonywanie zastrzyków trzymaj w izolowanej torbie lub przenośnej lodówce, gdy jesteś z dala od domu.

  • Nie pozwól, by insulina zbytnio się zagrzała (niedopuszczalne jest przekroczenie 86°F 30°C). I nigdy nie dopuść do zamrożenia.

X oznacza miejsce zastrzyku

Oczywiście nie ma żadnego “X” wskazującego dokładnie miejsce wkłucia. Toteż znalezienie najlepszego miejsca jest Twoim zadaniem. Podczas wyboru miejsca, pamiętaj o następujących faktach:

  • Fakt 1: Insulinę możesz wstrzykiwać w górnej części ramion, w pośladki, górną część lub boki ud i w brzuch. (zachowaj odległość przynajmniej 5 cm od pępka.)

  • Fakt 2: Insulina działa najszybciej po wstrzyknięciu w skórę brzucha.

  • Fakt 3: Nie jest dobrym pomysłem wstrzykiwanie insuliny za każdym razem w to samo miejsce. Gdy tak będziesz robić, na skórze pojawią się blizny i zgrubienia, co utrudni działanie insuliny. Toteż z tego względu należy często zmieniać miejsce wkłucia. Między tymi miejscami należy zachować odstęp co najmniej 2,5 cm. I nigdy nie wkłuwaj się w znamiona, rany, blizny, czy popękane naczynka krwionośne (wyglądające jak siniaki o purpurowym zabarwieniu).

  • Fakt 4: Nie jest dobrą praktyką wstrzykiwanie insuliny w ramię lub nogę, z użyciem których zamierzasz ćwiczyć. Na przykład gdy biegasz, nie rób zastrzyku w nogi przed biegiem, ponieważ insulina wchłonie się zbyt szybko. 

Gotowy czy nie?

Jeśli uważasz, że nie jesteś gotowy/a na robienie sobie zastrzyków z insuliny, to nie musisz tego robić. Powiedz o swoich odczuciach rodzicom lub lekarzom z zespołu. Będą Cię wspierać i pomogą, gdy będziesz gotowy/a na podawanie sobie insuliny. Ale zanim będziesz gotowy/a, ktoś inny będzie Ci robił zastrzyki.

Źródła wiedzy

Nadal masz pytania na temat cukrzycy? Odwiedź te witryny internetowe:

  • American Diabetes Association www.diabetes.org/living-with-diabetes/parents-and-kids/planet-d

  • Children with Diabetes www.childrenwithdiabetes.com

  • Juvenile Diabetes Research Foundation International www.kids.jdrf.org

 

 
 Visit Other Fairview Sites 
 
 
(c) 2012 Fairview Health Services. All rights reserved.